เซอร์มอร์ลิน (Sermorelin)
โดย เภสัชกร อภัย ราษฎรวิจิตร 16 สิงหาคม 2560 Tweet
สารบัญ
บทนํา เซอร์มอร์ลินมีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร? เซอร์มอร์ลินมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร? เซอร์มอร์ลินมีรูปแบบการจัดจําหน่ายอย่างไร? เซอร์มอร์ลินมีขนาดการบริหารยาอย่างไร? เมื่อมีการสั่งยา ควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกรอย่างไร? หากลืมมารับการฉีดยาควรทําอย่างไร? เซอร์มอร์ลินมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร? มีข้อควรระวังการใช้เซอร์มอร์ลินอย่างไร? เซอร์มอร์ลินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร? ควรเก็บรักษาเซอร์มอร์ลินอย่างไร? เซอร์มอร์ลินมีชื่ออื่นอีกไหม?ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง? บรรณานุกรม
บทความที่เกี่ยวข้อง
ยารักษาโรค (Pharmaceutical drug) ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด เนื้องอกสมอง และมะเร็งสมอง (Brain tumor) โรคเนื้องอกต่อมใต้สมอง (Pituitary tumor) โรคสมอง โรคทางสมอง (Brain disease) โรคต่อมไร้ท่อ โรคระบบต่อมไร้ท่อ (Endocrine disease) กายวิภาคและสรีรวิทยาระบบต่อมไร้ท่อ (Anatomy and physiology of endocrine system) กายวิภาคและสรีรวิทยาระบบประสาท (Anatomy and physiology of nervous system)
บทนํา
ยาเซอร์มอร์ลิน(Sermorelin หรือ Sermorelin acetate) เป็นเปปไทด์อะนาล็อก(Peptide analoque, สารประเภทกรดอะมิโน)หรือเป็นสารสังเคราะห์เลียนแบบ Growth hormone-releasing hormone (เรียกย่อๆว่า GHRH) ซึ่ง GHRH เป็นฮอร์โมนที่สร้างจากสมองส่วนไฮโปธาลามัส โดยเป็นฮอร์โมนมีหน้าที่ กระตุ้นต่อมใต้สมอง(Pituitary gland)ให้หลั่งฮอร์โมนที่ทําให้ร่างกายเจริญเติบโตหรือที่เรียกว่า “ฮอร์โมนเพื่อการเจริญเติบโต/ฮอร์โมนการเจริญเติบโต/ฮฮร์โมนเจริญเติบโต(Growth hormone ย่อว่า GH)” ทางการแพทย์ได้ใช้ยาเซอร์มอร์ลินมาเป็นตัวตรวจวิเคราะห์และประเมินภาวะขาดแคลนฮอร์โมนเพื่อการเจริญเติบโตของร่างกาย รวมถึงใช้เพื่อบําบัดภาวะขาดแคลนฮอร์โมนการเจริญเติบโตในเด็ก
ยาเซอร์มอร์ลินมีรูปแบบเภสัชภัณฑ์เป็นยาฉีด กรณีใช้ตรวจวิเคราะห์การขาดแคลนฮอร์โมนเจริญเติบโต ต้องฉีดยาเซอร์มอร์ลินเข้าหลอดเลือดดํา กรณีใช้เพื่อบําบัดภาวะขาดแคลนฮอร์โมนเจริญเติบโต ต้องฉีดยานี้เข้าใต้ผิวหนังเพื่อกระตุ้นการหลั่งฮอร์โมนเจริญเติบโตได้อย่างเหมาะสม
ร่างกายของผู้ที่ได้รับยาเซอร์มอร์ลินจะมีปฏิกิริยาตอบสนองได้หลายประการ อาทิ เช่น
ทําให้ความหนาแน่นของมวลกระดูกเพิ่มขึ้น เพิ่มสมรรถภาพการทํางานของหัวใจและหลอดเลือด เพิ่มมวลของกล้ามเนื้อ เพิ่มสมรรถภาพทางเพศ ช่วยปรับปรุงระบบภูมิคุ้มกัน/ระบบภูมิคุ้มกันต้านทานโรค และการฟื้นสภาพของร่างกาย เสริมสร้างเนื้อเยื่อของเส้นประสาท มีผลทําให้ร่างกายเกิดกําลังวังชา ปรับปรุงระบบความจําให้ดีขึ้น
แต่อย่างไรก็ตาม สรรพคุณของ ยาเซอร์มอร์ลิน ข้างต้น มีแหล่งข้อมูลมาจากบทความที่ตีพิมพ์ในเครือข่ายกลุ่มงานเภสัชกรรมของต่างประเทศ ผู้อ่านบทความนี้ควรต้องยึดคําแนะนําและปฏิบัติตามคําแนะนําของแพทย์ผู้รักษาเป็นสําคัญ
ทั้งนี้ มีข้อห้ามและข้อควรระวังการใช้ยาเซอร์มอร์ลิน ดังนี้ เช่น
ห้ามใช้กับผู้ที่มีประวัติแพ้ยานี้ หรือแพ้ส่วนประกอบในสูตรตํารับของยาเซอร์มอร์ลิน หลีกเลี่ยงการใช้ยาเซอร์มอร์ลินในสตรีมีครรภ์/ตั้งครรภ์ และสตรีในภาวะให้นมบุตร รวมถึงผู้ที่ได้รับบาดเจ็บบริเวณสมอง การใช้ยาเซอร์มอร์ลินร่วมกับยา Aspirin, Indomethacin, Prednisone, ยาInsulin, Propylthiouracil, Atropine, Clonidine, Levodopa, ล้วนแต่จะทําให้ ประสิทธิภาพการออกฤทธิ์และการทํางานของยาเซอร์มอร์ลินด้อยลงไป ผู้ป่วยจึงควรแจ้ง แพทย์ พยาบาล เภสัชกร ทุกครั้งที่เข้ารับการรักษาว่า ตนเองมียาอะไรที่ใช้อยู่ก่อน สําหรับผู้ป่วยที่มีการใช้ยาหรือฮอร์โมนบางประเภทรักษาภาวะเจริญเติบโตต่ํา ผิดปกติ จะต้องหยุดการใช้ยาหรือฮอร์โมนเหล่านั้นอย่างน้อย 1 อาทิตย์ จึงสามารถใช้ ยาเซอร์มอร์ลินได้ ผู้ป่วยจะต้องได้รับการตรวจระดับฮอร์โมนเจริญเติบโตหลังที่ได้รับยาเซอร์มอร์ลิน ซึ่งผู้ป่วยต้องมารับการตรวจตามที่แพทย์นัดหมาย *สําหรับผู้ที่ได้รับยาเซอร์มอร์ลินเกินขนาด จะมีอาการเปลี่ยนแปลงอัตราการเต้นของหัวใจ รวมถึงความดันโลหิต หากพบว่าสัญญาณชีพดังกล่าว เกิดการ เปลี่ยนแปลงอย่างผิดปกติ ต้องรีบแจ้งแพทย์/มาโรงพยาบาลทันที
ยาเซอร์มอร์ลินจัดเป็นยาที่มีฤทธิ์แรง หากใช้ผิดวิธีก็สามารถส่งผลกระทบ(ผลข้างเคียงอันอันตราย)ต่อระบบการทํางานของอวัยวะต่างๆของร่างกายได้อย่างมากมาย ในตลาดการค้ายาแผนปัจจุบัน เราจะพบเห็นการจัดจําหน่ายยาชนิดนี้ภายใต้ชื่อการค้าว่า “Geref”
เซอร์มอร์ลินมีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?
ยาเซอร์มอร์ลินมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ เช่น
บําบัดภาวะขาดแคลนฮอร์โมนเจริญเติบโต เพื่อการตรวจวิเคราะห์การขาดแคลนฮอร์โมนเจริญเติบโตของร่างกาย
เซอร์มอร์ลินมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?
ยาเซอร์มอร์ลิน เป็นสารสังเคราะห์เลียนแบบ Growth hormone releasing hormone โดยยาเซอร์มอร์ลินจะออกฤทธิ์กระตุ้นต่อมใต้สมอง (Pituitary gland) ทําให้ต่อมใต้สมองเกิดการหลั่งฮอร์โมนเจริญเติบโตออกมา
เซอร์มอร์ลินมีรูปแบบการจัดจําหน่ายอย่างไร?
ยาเซอร์มอร์ลินมีรูปแบบการจัดจําหน่าย เป็น
ยาฉีดที่ประกอบด้วย Sermorelin acetate ขนาด 15 มิลลิกรัม/ขวด
เซอร์มอร์ลินมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?
ตัวอย่างขนาดการบริหารยา/ใช้ยาเซอร์มอร์ลิน เช่น ขนาดการบริหารยานี้สําหรับรักษาภาวะขาดฮอร์โมนเจริญเติบโต(Growth hormone deficiency) เช่น
เด็ก: ฉีดยาเข้าใต้ผิวหนังขนาด 0.03 มิลลิกรัม/น้ําหนัก 1 กิโลกรัม วันละ 1 ครั้ง ก่อนนอน และระยะเวลาการใช้ยาให้เป็นไปตามคําสั่งแพทย์ ผู้ใหญ่: ขนาดยา และระยะเวลาในการใช้ยานี้ ในผู้ใหญ่ ขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป
*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้ เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคําสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสม ควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ
เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?
เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาเซอร์มอร์ลิน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้
ประวัติแพ้ยาทุกชนิด เช่น กินยา/ใช้ยาแล้ว คลื่นไส้มาก ขึ้นผื่น หรือ แน่นหายใจติดขัด/หายใจลําบาก มีโรคประจําตัวต่างๆ อย่างเช่น โรคของต่อมใต้สมอง(เช่น เนื้องอกต่อมใต้สมอง) รวมทั้งกําลังกินยา/ใช้ยาอะไรอยู่ เพราะยาเซอร์มอร์ลินอาจส่งผลให้อาการของโรคเหล่านั้นรุนแรงขึ้น หรืออาจเกิดปฏิกิริยาระหว่างยากับยาอื่นๆที่กิน/ที่ใช้อยู่ก่อน หากเป็นสุภาพสตรีควรแจ้งว่าอยู่ในภาวะตั้งครรภ์ หรือ กําลังให้นมบุตร เพราะยาหลายประเภทสามารถผ่านทางน้ํานมหรือรก และเข้าสู่ทารกจนก่อให้เกิดผลข้างเคียงได้
หากลืมมารับการฉีดยาควรทําอย่างไร?
หากลืมมารับการฉีดยาเซอร์มอร์ลิน จะต้องรีบติดต่อแพทย์/ผู้เกี่ยวข้องในสถานพยาบาลที่รักษาอยู่ทันที เพื่อทําการนัดหมายการฉีดยานี้ใหม่โดยเร็ว
แต่อย่างไรก็ดี กรณีลืมฉีดยาเซอร์มอร์ลินบ่อยครั้ง อาจส่งผลให้การรักษาขาดความต่อเนื่องจนขาดประสิทธิภาพในการควบคุมรักษาโรค
เซอร์มอร์ลินมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?
ยาเซอร์มอร์ลินสามารถก่อให้เกิด ผลไม่พึงประสงค์จากยา (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกาย ดังนี้ เช่น
ผลต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด: เช่น แน่นหน้าอก ใบหน้าแดง ผลต่อผิวหนัง: เช่น เกิดลมพิษ ผลต่อระบบประสาท: เช่น ปวดศีรษะ ผลต่อระบบทางเดินอาหาร: เช่น คลื่นไส้ อาเจียน การรับรสชาติอาหารผิดปกติ
มีข้อควรระวังการใช้เซอร์มอร์ลินอย่างไร?
มีข้อควรระวังการใช้ยาเซอร์มอร์ลิน เช่น
ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยานี้ หรือแพ้ส่วนประกอบของยานี้ ยาที่มีสภาพเปลี่ยนไปจากเดิม เช่น สียาเปลี่ยนไป ห้ามใช้ยานี้กับสตรีมีครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร มารับการฉีดยานี้ตามที่แพทย์นัดหมายทุกครั้ง ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้ ห้ามใช้ยาหมดอายุ ห้ามเก็บยาหมดอายุ
***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด(รวมยาเซอร์มอร์ลินด้วย) ยาแผนโบราณ อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ทุกชนิด และสมุนไพร ต่างๆ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาม ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่องข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจําร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ
เซอร์มอร์ลินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?
ยาเซอร์มอร์ลินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น
หลีกเลี่ยงการใช้ยาเซอร์มอร์ลินร่วมกับยา Clonidine และ Levodopa ด้วยจะส่งผลให้ร่างกายมีการหลั่งฮอร์โมนเจริญเติบโตมากจนเกินไปจนอาจเป็นอันตรายต่อผู้ป่วยได้
ควรเก็บรักษาเซอร์มอร์ลินอย่างไร?
ควรเก็บยาเซอร์มอร์ลินภายใต้อุณหภูมิ 2-8 องศาเซลเซียส(Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสง/แสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง
เซอร์มอร์ลินมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?
ยาเซอร์มอร์ลิน มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จําหน่าย เช่น
ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต Geref (จีเรฟ) Serono Pharma
บรรณานุกรม
http://www.wellsrx.com/wp-content/uploads/2015/08/Generic_SermorelinFlyer.pdf[2017,July29] https://en.wikipedia.org/wiki/Sermorelin[2017,July29] https://www.drugs.com/cdi/sermorelin-acetate.html[2017,July29] https://www.steroid.com/Geref.php[2017,July29] https://www.empowerpharmacy.com/drugs/sermorelin-acetate-injection.html[2017,July29] https://www.drugbank.ca/drugs/DB00010[2017,July29]